English Sơ đồ website Góp ý website
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Y tế dự phòng
Nguy cơ sự thiếu IODE và giải pháp can thiệp
(06/11/2015)

Iode là một vi chất dinh dưỡng, chỉ cần một lượng rất nhỏ; nhưng khi thiếu sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể. Bướu cổ và đần độn là hai biểu hiện thường gặp nhất. Ngoài ra, bà mẹ mang thai mà thiếu Iode có thể sảy thai, đẻ non, thai chết lưu hoặc sinh ra trẻ mang các dị tật bẩm sinh.

Nguyên nhân thiếu hụt Iode trong tự nhiên 

Iode ở thiên nhiên hiện diện trong nước biển và nước mưa. Ở biển, Iode tồn tại dưới dạng hợp chất, dưới tác dụng của ánh sáng mặt trời oxy hóa thành Iode. Từ đó, Iode bay hơi và theo gió mưa đưa vào đất liền để bổ sung cho đất. Ở các vùng đồi núi, nạn chặt phá rừng đã gây ra sụt lỡ bởi mưa lũ, từ đó cuốn trôi nhiều chất dinh dưỡng trong đó có Iode. Hệ lụy là con người, động vật ăn những thực phẩm nuôi trồng vùng đất trên sẽ ở trong tình trạng thiếu Iode.

Tác động của sự thiếu Iode đến sức khỏe con người

Lượng Iode cần cho cơ thể người trưởng thành là 150mcg/ ngày, giới hạn an toàn là 1000 mcg. Khi cơ thể thiếu Iode, tuyến giáp làm việc nhiều hơn để tổng hợp nội tiết tố giáp trạng nên tuyến giáp to lên, gây bướu cổ. Bướu cổ là cách thích nghi của cơ thể để bù lại một phần thiếu Iode. Khi có kích thước to nó sẽ chèn ép đường thở, đường ăn uống gây ra các vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe. Thiếu Iode ở phụ nữ trong thời kỳ mang thai sẽ gây sẩy thai tự nhiên, thai chết lưu, đẻ non. Khi thiếu Iode nặng, trẻ sinh ra có thể bị tổn thương não, nói ngọng, câm, điếc, lé hoặc liệt tay chân. Thiếu Iode thời kỳ niên thiếu gây ra bướu cổ, chậm phát triển trí tuệ, chậm lớn, nói ngọng, nghễnh ngãng, liệt cứng tay chân. Trẻ bị thiếu Iode không đạt kết quả tốt trong học tập. Ở người lớn gây ra các biến chứng như mệt mỏi, không linh hoạt, giảm khả năng lao động đưa đến hạn chế phát triển kinh tế gia đình và xã hội.

Từ thành quả ghi nhận của một dự án

Ngày 08/9/1994, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 481/QĐ - TTg về việc tổ chức và vận động toàn dân ăn muối I-ốt. Dự án được triển khai trong phạm vi cả nước và thực hiện trong vòng 10 năm (1995- 2005). Để tạo điều kiện thực hiện các mục tiêu của chương trình, Nghị định số 19/1999/NĐ-CP của Chính phủ cũng quy định: Việc sản xuất muối Iode cho người ăn, gọi là muối ăn. Muối ăn và sử dụng trong thực phẩm phải trộn Iode theo quy định. Trong nghị định 20/1998/NĐ-CP tại khoản 2, điều 4 chương III cũng ghi rõ: Đối với mặt hàng muối Iode được trợ giá cước vận chuyển, tiền công trộn Iode vào muối, tiền đóng bao gói nhỏ. Từ đó, các vùng núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số… muối Iode có giá thành thấp hơn thị trường nên người dân dễ tiếp cận. Để đạt được được mục tiêu: Tỉ lệ hộ gia đình dùng muối Iode đủ tiêu chuẩn phòng bệnh đạt 90%, Mức Iode niệu trung vị của người dân đạt 10-20µg/dl, Tỉ lệ bướu cổ ở học sinh 8 – 10 tuổi dưới 5% mà dự án đề ra; ở một số địa phương (trong đó có Tịnh Biên- An Giang) ngoài công tác vận động tuyên truyền, còn tổ chức cho cán bộ Y tế kết hợp cùng đoàn thể xã, ấp phân phối muối Iode đến từng hộ gia đình. Từ đó, độ bao phủ Iode trong cộng đồng và kiến thức người dân về Iode tăng lên rõ rệt. Theo kết quả đánh giá năm 2005,  độ bao phủ muối Iode đủ tiêu chuẩn phòng bệnh đạt 93, 2%. Xét các chỉ số theo quy ước quốc tế, ở giai đoạn này Việt Nam cơ bản thanh toán được các rối loạn do thiếu Iode trên phạm vi toàn quốc. 

Hậu dự án sự thiếu Iode tiếp tục quay lại 

Theo báo cáo của bà Karen Codling- chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng của UNICEF, độ bao phủ muối Iode đủ tiêu chuẩn phòng bệnh năm 2011 ở Việt Nam là 45,1% (biểu đồ 7- Tr 19) và đồng bằng sông Cửu Long là 42,1% (biểu đồ 12- Tr 24). Riêng ở huyện Tịnh Biên - An Giang, kết quả khảo sát vào tháng 7/ 2015 ở 140 hộ tại 14 xã, thị trấn; số người hiểu biết 03 lợi ích của sử dụng muối Iode đạt 62% - một con số đáng báo động. 

Từ những khảo sát trên, cho thấy rằng với mức kiến thức đạt như thế thì tỉ lệ sử dụng muối Iode trong cộng đồng sẽ không cao. Cũng cần nói thêm rằng huyện Tịnh Biên là vùng bán sơn địa, có độ nghiêng khá cao so với các địa phương khác trong tỉnh An Giang, lại ở xa biển; thực phẩm từ cây trồng, vật nuôi ở đây mà người dân sử dụng thiếu hụt Iode là điều chắc chắn xảy ra. Ở đây chỉ nói đến nguy cơ thiếu hụt Iode trong một phạm vi nhỏ hẹp có tính chất địa phương. Nhưng nếu tình trạng này cũng xảy ra ở những nơi khác thì đây là một nguy cơ rất lớn, vì về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển cả thế hệ. Như vậy, ngay bây giờ chúng ta cần có giải pháp can thiệp tích cực để duy trì bền vững mục tiêu của chương trình Phòng chống các rối loạn do thiếu Iode.

Có nguyên nhân chung lớn là: Với những thành quả đạt được quá mỹ mãn như đã trình bày, dẫn đến mức độ quan tâm của cán bộ Y tế đến chương trình này có phần lơ là. Đặc biệt là sự chỉ đạo của chính quyền địa phương và hỗ trợ của Ban ngành đoàn thể những năm gần đây chỉ tập trung cho các bệnh truyền nhiễm, bệnh dịch mới và bệnh cũ tái nổi. Từ đó, kiến thức người dân không được cũng cố thường xuyên; dẫn đến việc sử dụng muối Iode để phòng bệnh dần bị lãng quên. Bên cạnh đó, những xe đẩy bán muối không có trộn Iode tại một số địa phương trong tỉnh rất nhiều lại phục vụ tận nhà. Ngoài ra, một số hộ dân ở thành thị lại được tiếp cận dịch vụ quảng cáo, khuyến mại có khuynh hướng chuyển sang dùng nhiều bột nêm, bột canh, hay ở vùng sâu, vùng xa sử dụng nhiều nước mắm tự làm để thay thế muối Iode trong bữa ăn hàng ngày. Từ đó, đẩy nguy cơ thiếu hụt Iode trong cộng đồng ngày càng cao hơn.

Giải pháp cần can thiệp trong thời gian tới

Để khắc phục tình trạng thiếu hụt Iode nên có một số giải pháp sau:

- Đẩy mạnh công tác truyền thông với đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung giúp người dân củng cố lại kiến thức để từng bước quay lại thói quen sử dụng muối Iode. Trong công tác truyền thông cần nhấn mạnh về 03 lợi ích, cách bảo quản và sử dụng muối Iode; 

- Có đề án vận động toàn dân sử dụng muối Iode, các gia vị chứa Iode đủ tiêu chuẩn phòng bệnh trong ăn uống. Có chính sách trợ giá muối Iode đối với hộ nghèo, đồng bào dân tộc, vùng núi- biên giới, vùng gặp khó khăn;

- Kiến nghị đưa chương trình “Phòng chống các rối loạn do thiếu Iode” thành chương trình mục tiêu của địa phương bên cạnh chương trình phòng chống dịch; để có sự quan tâm hỗ trợ của các cấp, ngành hữu quan.

Tóm lại: Ngoài những thức ăn từ biển (cá, sò, rong biển…) là nguồn thực phẩm giàu Iode.Ta cần bổ sung thêm một lượng Iode dù rất nhỏ, để phòng chống các rối loạn do thiếu Iode. Vì sức khỏe con em chúng ta, vì sức khỏe bản thân và gia đình; hãy sử dụng muối Iode và các sản phẩm chứa Iode trong bữa ăn hàng ngày.

                                                                                                              Nguyễn Minh Thời

                                                                               Phòng TT GDSSK -TTYT huyện Tịnh Biên

Các tin đã đưa:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tin nhanh
Skip portlet Portlet Menu
 
Đăng ký trực tuyến
Skip portlet Portlet Menu
 
Đào tạo huấn luyện
Skip portlet Portlet Menu
 
Thông tin hổ trợ
Skip portlet Portlet Menu
 
Thông tin hoạt động
Skip portlet Portlet Menu
 
 
Hình ảnh hoạt động
Skip portlet Portlet Menu
 
 
 
Liên kết website
Skip portlet Portlet Menu
 
This portlet is temporarily disabled.
 
 
 
@2008 HỆ THỐNG THÔNG TIN PHỤC VỤ Y TẾ - SỞ Y TẾ TỈNH AN GIANG
ĐƠN VỊ CHỦ QUẢN: SỞ Y TẾ AN GIANG
ĐỊA CHỈ: 15 LÊ TRIỆU KIẾT, P. MỸ BÌNH, TP. LONG XUYÊN, AN GIANG
Điện thoại: (076)3 852.640 - Fax: (076)3 856.154. Email: soyte@angiang.gov.vn